ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଥମ ଖୋଲାରେ ମଳମୁକ୍ତ ଜିଲ୍ଲାରେ ପାଇଖାନାକୁ ପାଣି ଆସୁନି

ଭୁବନେଶ୍ୱର/ଦେବଗଡ଼(ଓଡ଼ିଶା ରିପୋର୍ଟର): ସବୁ ଘରେ ପାଇଖାନା। ସେହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଜିଲ୍ଲାକୁ ମିଳିଛି ଖୋଲାରେ ମଳତ୍ୟାଗ ମୁକ୍ତ ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା। ତେବେ ପରଦା ପଛର କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି ଭିନ୍ନ ଚିତ୍ର। ପାଇଖାନା ସିନା ଅଛି, ହେଲେ କାମରେ ଆସୁନି। କାରଣ ପାଣିନାହିଁ। ତେଣୁ ଅବସ୍ଥା ଯାହାକୁ ତାହା। ଖୋଲାରେ ମଳତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ଗାଁ ଲୋକେ। ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଥମ ଖୋଲାରେ ମଳତ୍ୟାଗ ମୁକ୍ତ ଜିଲ୍ଲା ଦେବଗଡ଼ ସାନଡଙ୍ଗାଘାଟ ଗାଁରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି ଏହି ଚିତ୍ର।

ଦୈନଦିନ ଜୀବନରେ ପାଇଖାନାର ବହୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଭୂମିକା ରହିଛି। ଏହାର ନିଚ୍ଛକ ଛବି ଅକ୍ଷୟ କୁମାରଙ୍କ ଫିଲ୍ମ ‘ଟୟଲଟ୍ ଏକ୍ ପ୍ରେମ୍ କଥା’ରେ ରହିଛି। ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ପାଇଖାନାଟିଏ ନିର୍ମାଣ ଲାଗି ନାକେଦମ୍ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ଅକ୍ଷୟ। ମାତ୍ର ସାନଡଙ୍ଗାଘାଟ ଗାଁର କାହାଣୀ ପୁରା ଓଲଟା। ସବୁ ଘରେ ପାଇଖାନା ଅଛି ସତ। ମାତ୍ର କାମରେ ଲାଗୁନି। କାରଣ- ପାଇଖାନା ବ୍ୟବହାର ଲାଗି ପାଣି ନାହିଁ। ଫଳରେ ଲୋକେ ବାହାରେ ମଳତ୍ୟାଗ କରୁଛନ୍ତି। ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିବା ପାଇଖାନା ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ପଡ଼ି ପୋତି ଯିବାକୁ ବସିଲାଣି। ଜିଲ୍ଲାର ସବୁ ପରିବାରରେ ପାଇଖାନା ନିର୍ମାଣ ସରିବା ପରେ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରଥମ ତଥା ଏକମାତ୍ର ଜିଲ୍ଲା ଭାବେ ଦେବଗଡ଼କୁ ମିଳିଥିଲା ଖୋଲାରେ ମଳତ୍ୟାଗ ମୁକ୍ତ ଜିଲ୍ଲାର ମାନ୍ୟତା। ତେବେ ଏହି ମାନ୍ୟତା ଏବେ କେବଳ କାଗଜ କଲମରେ ସୀମିତ ରହିଯାଇଛି।

ସାନଡଙ୍ଗାଘାଟ ବାସିନ୍ଦା ବବିତା ମୁଣ୍ଡା କହିଛନ୍ତି-“ପାଇଖାନା ଅଛି, ମାତ୍ର ପାଣି ନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ ଆମେ ବାହାରେ ମଳତ୍ୟାଗ କରୁଛୁ। ପାଇଖାନା କାମରେ ଲାଗୁନଥିବାରୁ କିଏ କୁଲା ରଖୁଛି ତ ଆଉ କିଏ ଝାଡ଼ୁ ରଖୁଛି।”

ସାନଡଙ୍ଗାଘାଟ ବାସିନ୍ଦା ପ୍ରକାଶ କୁମାର ଆଚାର୍ଯ୍ୟ କହିଛନ୍ତି-“ପରିମଳ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରତି ଘରକୁ ପାଇଖାନା ଯୋଗାଇ ଦିଅଯାଇଥିଲା। ମାତ୍ର ପାଣି ନଥିବାରୁ ଲୋକେ ପାଇଖାନାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରୁ ନାହାନ୍ତି।”

ସାନଡଙ୍ଗାଘାଟ ଗାଁରେ ୧୬୦ ପରିବାର ପାଇଁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ ମିଶନରେ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି ପାଇଖାନା। ହେଲେ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ପାଇଖାନାକୁ ପାଣି ସଂଯୋଗ ନାହିଁ। ସେପଟେ ଗାଁରେ ବି ଲାଗି ରହିଛି ଉତ୍କଟ ଜଳାଭାବ। ୬ଟି ନଳକୂପରୁ ୪ଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଚଳ ହୋଇପଡ଼ିଛି। କୂଅର ଅବସ୍ଥା ବି ନକହିବା ଭଲ। ଫଳରେ ରୋଷେଇବାସ ଓ ଗାଧୁଆ ପାଧୁଆ ଲାଗି ଏକ କିଲୋମିଟର ଦୂର ଥିବା ଗୋହୀରା ନାଳ ଉପରେ ଲୋକେ ନିର୍ଭର କରୁଛନ୍ତି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ପାଇଖାନା କଥା ପଚାରେ କିଏ? ଫଳରେ କେଉଁଠି କୁକୁଡା ଭାଡି ତ ଆଉ କେଉଁଠି ଜାଳକୁଟା ରଖିବା ସ୍ଥାନରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।

ପାଇଖାନା ନିର୍ମାଣରେ ବି ଅନିୟମିତତା ନେଇ ଅନେକ ଅଭିଯୋଗ ଆସିଛି। ନିମ୍ନମାନର କାମ ଯୋଗୁଁ ବ୍ୟବହାର ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ପାଇଖାନା ଭାଙ୍ଗିରୁଜି ଗଲାଣି। ସାନଡଙ୍ଗାଘାଟ ଗାଁର ସ୍ଥିତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି ରାଜ୍ୟରେ କେମିତି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ ମିଶନ।